زمينه و تعريف

در ده سالة اخير، روش هاي زيست – پزشكي جامعه محور Population – based سنتي به دليل مشاركت محدود جامعه دچار چالش شده اند. طراحان ديدگاه نوين، در جستجوي مشاركت جامعه به عنوان شريك فعال در تمام فرآيند پژوهش هستند و سودمندي هايي را براي اين اتحاد بر مي شمارند كه عرصه هاي بودجه گذاري و تداخلات در سطح سلامت عمومي را تحت تأثير خود قرار مي دهد. افزون بر اين ، مشاركت جامعه در فرآيند پژوهش موجب توانمند سازي، ظرفيت سازي و تقويت اعضاء جامعه براي مقابله با تهديدهاي سلامت مي گردد. از اين رو امروزه علاقة فزاينده اي براي بكارگيري پژوهش هاي مشاركتي جامعه محور در سطح جوامع آكادميك وجود دارد ولي آشنايي ناچيزي با متدولوژي و اصول اين شيوه در سطح جامعه و گستره هاي دانشگاهي موجود است.

تعريف

پژوهش مشاركتي جامعه محور ( CBPR) يك فرآيند اشتراكي در تحقيق است كه پژوهشگران و نمايندگان جامعه را در بر مي گيرد؛ اعضاء جامعه را درگير كرده؛ دانش بومي را در درك مشكلات سلامت بكار مي گيرد و اعضاء جامعه را در فرآيندها و محصولات پژوهش اشتراك مي دهد. افزون بر اين، اعضاء جامعه را در پخش محصولات تحقيق و كاربرد نتايج پژوهش سهيم مي كند و در نهايت، نابرابري سلامت در سطح جامعه كاهش مي يابد.

چالش ها و موانع (Barriers)

صاحب انديشه گان پژوهش مشاركتي جامعه محور در سطح جهان، چالش و موانع رو در روي گسترش اين شيوه پژوهش را موارد ذيل مي دانند:

1/ انگيزه و توانايي ناچيز جامعه در هدايت CBPR

2/ نبود انگيزه و احساس كافي در سطح جوامع آكادميك در جهت توسعة ظرفيت پژوهشگران و سازمان هاي جامعه محورCommunity – based Organizations در اشتراك در پروژه هاي CBPR

3/ نبود بودجه كافي و مكانيسم هاي بودجه اي حساس در فرآيند پروژه هاي CBPR

هدف

هدف ما ارتقاء دانش موجود و حمايت از كاربرد CBPR ، در پژوهش هاي جامعه محور و معرفي اين شيوه براي نمايندگان جامعه، سياستگزاران و پژوهشگران آكادميك براي بكارگيري در برنامه هاي توسعة سلامت و تدوين برنامه هاي تداخلي بومي، منطقه اي وملي براي كاهش تهديدات سلامت و توزيع عادلانة آن در سطح جامعه است.

اهداف ويژه (Objectives)

1/ افزايش سطح دانش و آگاهي شركت كنندگان در زمينة كاربرد و ارتباط CBPR با مسائل و مشكلات سلامت

2/ آشنايي شركت كنندگان با متدولوژي CBPR

3/ بررسي چالش و راهكارهايي پيشنهادي از سوي نمايندگان جامعه و دانشگاهي براي رويارويي با موانع موجود در گسترش و بكارگيري CBPR

4/ معرفي و كنكاش در نمونه ها و مدل هاي موفق CBPR در سطح جهان

5/ ارائه تصوير مثبت CBPR در استحکام و تقويت سرمايه اجتماعي Social capital

در بحث متدولوژي به سه مقوله مشارکت سازي ، فرآيند و ارزيابي CBPR اشاره مي شود که نمايشي از رشد و پاگيري ، بقا و ارزيابي فرآيند CBPR خواهد داد . در بخش مشارکت سازي ، به اجزاء اساسي که مي بايست در اياد ارتباط کاري با جامعه لحاظ شوند اشاره مي شود ؛ در بخش فرآيند نيز پيرامون چهار عنصر اساسي براي تاکيد بر ادامه موفقيت آميز مشارکت جامعه بحث خواهد شد و در بخش ارزيابي نيز به روشهاي ارزيابي براي حصول اطمينان از موثر بودن پروژه اجرايي CBPR اشاره مي شود .