HomecongressLinks
 
 


  کارگاه


اولين کارگاه ملي پژوهش هاي مشارکتي مبتني بر جامعه CBPR
Community-Based Participatory Research -CBPR
معاونت تحقيقات و فنآوري وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکي
دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني خليج فارس
بوشهر - 30 ديماه 1383

زمينه (Background)
د
ر ده سالة اخير، روش هاي زيست پزشكي جامعه محور Population – based  سنتي به دليل مشاركت محدود جامعه دچار چالش شده اند. طراحان ديدگاه نوين، در جستجوي مشاركت جامعه به عنوان شريك فعال در تمام فرآيند پژوهش هستند و سودمندي هايي را براي اين اتحاد بر مي شمارند كه عرصه هاي بودجه گذاري و تداخلات در سطح سلامت عمومي را تحت تأثير خود قرار مي دهد. افزون بر اين ، مشاركت جامعه در فرآيند پژوهش موجب توانمند سازي، ظرفيت سازي و تقويت اعضاء جامعه براي مقابله با تهديدهاي سلامت مي گردد. از اين رو امروزه علاقة فزاينده اي براي بكارگيري پژوهش هاي مشاركتي جامعه محور در سطح جوامع آكادميك وجود دارد ولي آشنايي ناچيزي با متدولوژي و اصول اين شيوه در سطح جامعه و گستره هاي دانشگاهي موجود است.


تعريف
پژوهش مشاركتي جامعه محور
( CBPR) يك فرآيند اشتراكي در تحقيق است كه پژوهشگران و نمايندگان جامعه را در بر مي گيرد؛ اعضاء جامعه را درگير كرده؛ دانش بومي را در درك مشكلات سلامت بكار مي گيرد و اعضاء جامعه را در فرآيندها و محصولات پژوهش اشتراك مي دهد. افزون بر اين، اعضاء جامعه را در پخش محصولات تحقيق و كاربرد نتايج پژوهش سهيم مي كند و در نهايت، نابرابري سلامت در سطح جامعه كاهش مي يابد.


چالش ها و موانع (Barriers)

صاحب انديشه گان پژوهش مشاركتي جامعه محور در سطح جهان، چالش و موانع رو در روي گسترش اين شيوه پژوهش را موارد ذيل مي دانند:

1/ انگيزه و توانايي ناچيز جامعه در هدايت CBPR

2/ نبود انگيزه و احساس كافي در سطح جوامع آكادميك در جهت توسعة ظرفيت پژوهشگران و سازمان هاي جامعه محورCommunity – based Organizations  در اشتراك در پروژه هاي CBPR

3/ نبود بودجه كافي و مكانيسم هاي بودجه اي حساس در فرآيند پروژه هاي CBPR 


هدف
ما ارتقاء دانش موجود و حمايت از كاربرد CBPR ، در پژوهش هاي جامعه محور و معرفي اين شيوه براي نمايندگان جامعه، سياستگزاران و پژوهشگران آكادميك براي بكارگيري در برنامه هاي توسعة سلامت و تدوين برنامه هاي تداخلي بومي، منطقه اي وملي براي كاهش تهديدات سلامت و توزيع عادلانة آن در سطح جامعه است.  

اهداف ويژه (Objectives)

1/ افزايش سطح دانش و آگاهي شركت كنندگان در زمينة كاربرد و ارتباط CBPR با مسائل و مشكلات سلامت

2/ آشنايي شركت كنندگان با متدولوژي CBPR

3/ بررسي چالش و راهكارهايي پيشنهادي از سوي نمايندگان جامعه و دانشگاهي براي رويارويي با موانع موجود در گسترش و بكارگيري CBPR

4/ معرفي و كنكاش در نمونه ها و مدل هاي موفق CBPR در سطح جهان

5/ ارائه تصوير مثبت CBPR در استحکام و تقويت سرمايه اجتماعي Social capital

در بحث متدولوژي به سه مقوله مشارکت سازي ، فرآيند و ارزيابي CBPR اشاره مي شود که نمايشي از رشد و پاگيري ، بقا و ارزيابي فرآيند CBPR خواهد داد . در بخش مشارکت سازي ، به اجزاء اساسي که مي بايست در اياد ارتباط کاري با جامعه لحاظ شوند اشاره مي شود ؛  در بخش فرآيند نيز پيرامون چهار عنصر اساسي براي تاکيد بر ادامه موفقيت آميز مشارکت جامعه بحث خواهد شد و در بخش ارزيابي نيز به روشهاي ارزيابي براي حصول اطمينان از موثر بودن پروژه اجرايي CBPR اشاره مي شود .

جلسه اول (پژوهشهاي مشارکتي جامعه محور ؛ اصول ، منطق و توصيه هاي سياستي)

در اين بخش نه اصل رهيافت پژوهشي CBPR و منطق کاربرد آن اشاره و پيرامون چندين توصيه سياستي براي تقويت و استحکام CBPR در نظام سلامت بحث خواهد شد .


جلسه دوم (مشارکت سازي در CBPR )

به اصول و ارزش هاي مشاركت سازي در سطح جامعه و مشاركت جامعه ، اعضاء و نمايندگان آن در تمام فرآيند پژوهش مي پردازد و به ارائة ابزاري براي مشاركت آحاد جامعه اشاره
مي كند و به اصل مشاركت عادلانه
Equal partners با توجه به ارزش ها ( Social bonding) ، تصميمات مشترك ( Joint decisions)  و چالش هاي مربوطه پرداخته و به تعهد جامعه و دانشگاه به سرمايه گذاري پژوهش ( Funder)  و توصيف جامعه ( Defining community)  اشاره خواهد شد و در پايان در مورد مقولات اعتماد و احترام (Rrespect+ Ttrust) ، انعطاف پذيري، زبان مشترك، صبر و حوصله و هم فرماني با جامعه ( Co-authorship with Community) نيز بحث خواهد شد.

جلسة سوم (فرآيند   Process   پژوهش هاي مشارکتي مبتني بر جامعه)

فرآيند CBPR چندين جزء، مرحله و عنصر را كه مي بايست لحاظ شود را در خود نهفته دارد، اين اجزاء به صورت ذيل ارائه مي شود :

 1/ ساخت و ابقاء ارتباطات مؤسسه علمي جامعه با تأكيد بر درك و شناخت زير ساخت هاي جامعه

2/ رشد يك كانون مورد توجه جهت پژوهش و تعريف مشكلات و مسائل پژوهشي مربوطه

3/ درك زمينه هاي ايدئولوژي و ماهيت سياسي CBPR

4/ مستند سازي ، ارتباط و انتشار نتايج CBPR

جلسة چهارم (ارزشيابي CBPR)

به ارائة مدل هايي براي ارزيابي تركيبي فرآيند CBPR ومحصولات پژوهشي آن پرداخته و با تأكيد به رديابي پيچيدة اين فرآيند در گذر زمان ، كل فرآيند را كمّي مي كند.

به زبان ديگر طي اين ارزيابي، جانشين هاي كمّي، از وقايع كيفي، پرده برداري و با استفاده از مدل منطقي، متغيرهاي كليدي فرآيند را معرفي و از نمودارهاي تجمعي براي تغييرات گذرا متغيرها استفاده مي گردد.

اين مدل هاي ارزيابي، ضمن نقش توسعه اي خود در فرآيند CBPR با دادن بازخوراند، ميزان توان پروژه هاي CBPR  در حل مشكل، نوآوري، تأثير گذاري و ميزان بقاء تأثيرات، اقتصاد، قدرت وكيفيت مشاركت و تغيير در الگوي رفتاري پژوهش / جامعه را بررسي مي كنند. در اين بخش سعي مي شود حداقل يك مدل CBPR رياضي براي ارزيابي فرآيند ارائه شود.

جلسة پنجم ( مديريت در پژوهش هاي مشارکتي مبتني بر جامعه)

 جلسة ششم ( نقش CBPR  در توسعه)

 جلسةهفتم (نقش CBPR  در سرماية اجتماعي)

در اين جلسه ، به چگونگي تأثير CBPR  بر روي سرماية اجتماعي و تأثيرات آن در سطح اجتماعي، اقتصادي و سياست گذاري جامعه پرداخته خواهد شد.

شركت كنندگان كارگاه شامل سياستگزاران سلامت، نمايندگان جامعه، پژوهشگران دانشگاهي و ارائه دهندگان خدمات سلامت، به موانع و راهكارهاي نهادينه سازي CBPR  در سطح جامعه و مراكز دانشگاهي كشور  پرداخته و آزادانه به ارائة نظرات خود اهتمام مي ورزند.

 

 



طراحي : گروه IT دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني بوشهر